Dionysische wijsheid

door Prachtige Pjotr


“Eerst zult ge de sirenen ontmoeten, die eenieder betoveren, die geraakt in hun buurt. Voor de man, die komt in hun nabijheid, is de thuiskomst verkeken, als hij niet op zijn hoede is, maar naar hun stem luistert. Hij zal noch zijn vrouw noch zijn kinderen terugzien, die zich al verheugden op zijn komst. Met de betovering van hun lied, dat zij zingen waar zij zitten op een hooggelegen weide, die met het verblekend gebeente van hun slachtoffers bezaaid is, brengen zij de onvoorzichtige in hun ban. Zeil dus snel voorbij die gevaarlijke plaats, en opdat niemand uwer mannen hun vervoerend gezang zal kunnen horen, moet ge hun oren met bijenwas verzegelen, na die eerst gesmolten te hebben. Doch mocht ge zelf hun toverlied willen horen, laat u dan aan handen en voeten vastbinden aan de grote mast. Vrij kunt ge dan genieten van de dubbelzang der Sirenen. Maar zeg het uw mannen tevoren, dat ze nòg vaster nu binden naar mate gij dringender smeekt om ontbonden te worden.” (Circe aan Odysseus)[1]

Het dionysisme dat Friedrich Nietzsche (1844–1900) uitdraagt is een tragische levensvisie, waarin de mens voortdurend in de afgrond kijkt. Omdat Nietzsche God dood verklaart, wordt het leven zinloos. Enkel de dionysische Übermensch kan zichzelf uit die zinloosheid redden. Dit gebeurt vanuit een existentiële grondervaring waarbij de mens het Immense ervaart door de gewelddadige natuurkrachten te trotseren. Dionysos staat centraal in de Nietzscheaanse filosofie en symboliseerde het Immense, de oerkracht van het bestaan. Odysseus belichaamt de dionysische wijsheid. Het bovenstaande citaat kan dan ook als volgt geïnterpreteerd worden: Odysseus ‘hoort het Immense, maar om zichzelf te behoeden accepteert hij de ketenen van de cultuur’[2]. Het Immense was de rusteloze drang om de sirenen te trotseren, maar om zichzelf te redden liet Odysseus zich op aanraden van Circe vastketenen. Die ketens staan symbool voor de apollinische regulator, die het dionysische streven beheerst.

P.


[1] Homerus, Odyssea, Kempische Boekhandel, Retie, 1959, 586

[2] SAFRANSKI, Rüdiger, Nietzsche, een biografie van zijn denken, Olympus, s.l., 2006, 71

Advertenties