Aanval op Iran: een zwijnenboel?

door Prachtige Pjotr

De oorlogstrommen worden geroerd. De Israëlische president Peres pleit voor een militair ingrijpen in Iran, ‘voor het te laat is’. Volgens de geruchten heeft het ayatollaregime binnen zes maanden immers een atoomwapen. De voormalige veiligheidsadviseur van de Bushadministratie, Condoleezza Rice, is ervan overtuigd dat Israël er alles aan wil doen om te voorkomen dat Iran een kernwapen in handen heeft.  Een verhaal met een staartje aan.

Iran heeft nooit ontkend dat het uranium wil verrijken. Het nucleaire programma heeft dan wel een aantal ‘setbacks’ gekend door aanvallen van computervirussen in 2010 en 2011[1], maar het wil naar eigen zeggen kernenergie kunnen voorzien voor civiel gebruik. In 2003, toen Mohammed Khatami nog president was, heeft het land een protocol van het Internationaal Atoomagentschap getekend waarin het belooft openheid van zaken te geven en om uranium niet hoger dan 3.5% te verrijken, waar het wapenkwaliteit heeft.

Officieel ontkent het land dat het een kernwapen wil. De veleyat-e faqih, de Opperste Leider[2] van Iran, ayatollah Seyyed Ali Khamenei heeft een fatwa tegen kernwapens uitgevaardigd: een verbod op de productie, het verzamelen en het gebruik van kernwapens. Het civiele nucleaire programma van het land dateert van de Pahlaviperiode[3]. Sjah Mohammed Reza Pahlavi had het plan opgevat om met een programma van 30 miljard dollar twintig kerncentrales tegen het jaar 2000 te bouwen. Toen Khomeini in 1979 terugkeerde, werd het Iraanse nucleaire programma beschouwd als de meest ambitieuze in het Midden-Oosten.

Een uitgestoken hand

In 2003 liet Iran via de bemiddelende Zwitserse ambassadeur aan Washington weten dat het bereid was tot een brede dialoog en verregaande stappen. De Bushadministratie diende echter een klacht in tegen de ambassadeur en sloeg de deur toe voor Iran. Het land kreeg door George Bush Jr. een plaats op de beruchte lijst van de ‘As van het Kwaad’. De Midden-Oostenexpert Hillary Mann Leverett reageerde dat de toenadering van Iran ‘revolutionair’ was. ‘Het had de wereld kunnen veranderen’. Een andere Midden-Oostenexpert, Trita Parsi, stelt dat als het Iraanse aanbod uit 2003 aanvaard was, Iran momenteel niet bezig zou zijn met de verrijking van uranium.

Wiens schuld?

Sommige stemmen menen daarom dat het nucleaire probleem met Iran een gevolg is van de  Amerikaanse omgang met het land. Criticus Noam Chomsky meent dat de Amerikaanse inval in Irak voor Iran een startsein is voor een politiek van nucleaire afschrikking. Journalist en documentairemaker John Pilger maakte ook de volgende opmerking: ‘Is het niet opmerkelijk dat Noord-Korea nog niet is aangevallen? Noord-Korea heeft nucleaire wapens. Dat is de boodschap, luid en duidelijk voor de Iraniërs’. De kans dat Iran kernwapens zou inzetten is klein. Het regime weet dat als het kernwapens inzet, het wordt weggevaagd door Israël en Amerika. Er zou eerder een situatie ontstaan zoals in de Koude Oorlog, waarin het zogenaamde Mutually Assured Destruction (MAD)[4]-idee als een verzekering gold: ‘Jij valt mij niet aan, dan val ik jou niet aan. Mocht dit gebeuren, zijn we er beiden aan’.

Een nieuwe speler betreedt het veld

Inmiddels is een bemiddelende speler opgetreden in het conflict tussen het nucleaire Iran en het Westen: Turkije. Het nucleaire programma in Iran verontrust de Turkse opiniemakers. Een Iran dat kernwapens bezit is niet alleen een bedreiging voor de regio maar ook voor Turkije. Turkije heeft ondertussen een belangrijke stap ondernemen als bemiddelaar: de nucleaire deal tussen Iran, Brazilië en Turkije in mei 2010. Wat voor vele andere landen een diplomatieke nachtmerrie bleek, wist Turkije een akkoord te sluiten waardoor een deel van het Iraanse kernprogramma in de handen van Turkije kwam te liggen. Dit was een belangrijke gok.

“Interdependentie”

Turkije geniet dus de status als ‘scheidsrechter’ tussen Iran en het Westen. Beril Dedeoglu, opiniemaakster bij Today’s Zaman, spreekt van ‘interdependentie’. Turkije zal immers een van de meest getroffen landen zijn wanneer er sancties op Iran worden geheven, meent zij. Bovendien, voegt collega Abdülhamit Bilici daaraan toe, is het onvoorstelbaar dat Turkije, dat een energiebrug tussen Oost en West wil worden, zich wegdraait van Iran dat de derde grootste natuurlijke gasreserve van de wereld heeft. Iran heeft Turkije overigens nodig: ‘Turkey’s recent moves to improve relations with Syria and the Arab world are an asset and advantage for Iran. Thanks to this, Iran may establish a more constructive dialogue with the Arab world and base its relations with these countries on a reasonable and lasting ground’.

Toch bestaat de angst dat Turkije bedot wordt door Iran. Burak Bekdil, commentator bij Hürriyet Daily News, gelooft niet dat Iran zal veranderen van koers, ondanks de bemiddelingspogingen van Erdoğan. Integendeel: de mullahs hebben dankzij de falende bemiddeling van de Turkse eerste minister het naïeve Turkije voor hun kar gespannen: ‘[they] now have a stauch supporter of their nuclear program. And that man’s job is to run Turkey’. Turkije heeft een enorm risico genomen, meent Bekdil. Als Iran zijn belofte niet nakomt, zullen niet alleen de Turks-Iraanse diplomatieke relaties hieronder lijden, maar zullen Turkse initiatieven op regionaal en internationaal vlak minder vertrouwen genieten, niet in het minst bij de EU en de VS.

“War Pigs”

Een van de meest indrukwekkende nummers dat het machtige Black Sabbath op het publiek loslaat is War Pigs. Het is een anti-oorlogslied, een aanklacht tegen oude generaals en politici die jonge mannen en vrouwen naar de slachtbank sturen. Zij zijn het niet die de gruwelijkheid van de oorlog ondergaan, want zij zitten veilig achter de frontlinie. De oorlogstaal van Netanyahu bouwt voort op een regime van angst, want men vreest een existentiële dreiging van Iran zodra het land een kernwapen heeft. Een zogenaamde “pre-emptive strike” kan echter leiden tot een zware destabilisering van de regio, waar Israël niet op zal kunnen anticiperen. Het IDF mag dan een van de best bewapende legers van de wereld zijn, het heeft nog altijd geen definitieve overwinning kunnen boeken op de irreguliere legers van Hezbollah en Hamas, die door Iran gesteund worden. Dus wanneer een luchtaanval wordt uitgevoerd op Iraanse nucleaire installaties, zullen het enkelingen zijn die miljoenen doen belanden in een ongeziene schokgolf.

P.


[1] Stuxnetvirus in september 2010 en een tweede virus in april 2011, dat minder schade aanrichtte.

[2] Deze functie bestaat normaliter niet binnen het Iraanse sji’isme en is een ‘Khomeinistisch’ concept dat sinds 1979 bestaat. Sommige traditionele sji’itische geestelijken zijn tegen deze functie gericht.

[3] De Pahlaviynastie regeerde in Iran van oktober 1925 tot februari 1979.

[4] Mutually Assured Destruction is een militaire strategie die ervan uitgaat het gebruik van kernwapens van de ene partij in een conflict zal resulteren in de vernietiging van zowel de aanvaller als verdediger. Belangrijk is de ‘second strike capability’: de mogelijkheid om altijd kernwapens in te kunnen zetten via lucht, land en zee.

Advertenties