“Het gevoel hebben het leven te beheersen”

door Prachtige Pjotr

‘Iets maakt de mens, die om welke reden ook in de verlaten eenzaamheid van het tropisch woud of der woestijn verbleven heeft, tot een eeuwig non-conformist; er is iets in hem dat hem plots, dikwijls op de minst gelegen ogenblikken, onttrekt aan de realiteit van zijn arbeid en omgeving, en hem met een dwaas en onbegrijpelijk heimwee vervult om weg te vluchten uit de kleinheid van zijn onbelangrijk leven, naar de verre horizonten waar het hard en bitter is, te leven en te strijden, maar waar de mens immer het gevoelen heeft het leven te beheersen; een bewustzijn, dat de man in de doodgeorganiseerde beschaving van het oude Europa zo schaars gegund is’[1].

De Lierse studentenleider en letterkundige Ernest van der Hallen (1898 – 1948) was diep teleurgesteld in Vlaanderen toen hij eind 1935 met zijn vriend Frans Mertens[2] vertrok op pelgrimsreis: ‘ik heb hier veel achter te laten en veel te vergeten, als God met ons is keren wij niet terug, vooraleer wij rustig zijn en veel vergeten hebben’[3]. De meerdere reizen die hem naar Zuid-Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten brachten, leverden reisdagboeken op met een hoog cultuurkritisch gehalte. Zijn vlucht uit Europa bleek een zoektocht naar ruimte en vrijheid te zijn[4]. Te Biskra, een oase in Algerije, lag hij onder de palmbomen met de intentie ‘niet meer op te staan, niet meer te denken, niet meer te voelen, alleen bewegingsloos te blijven tot de avond aantreedt […]’[5]. Daar was het ‘nieuwe, het gave en onbedorvene’ te vinden[6]. De natuur was bij Van der Hallen al langer een centraal element in zijn denken. Het was de antipode van de verderfelijke stad en daarmee ook een bron van zuiverheid. De levensbeheersing die men enkel buiten de stad kon bereiken, meende hij in De aarde roept (1936), was ook het afscheid nemen van de ‘dingen […] die voor de mens in de stad noodzaak geworden zijn’[7]. In de natuur werd de moderne mens gezuiverd van alle overbodige ballast.

P.


[1] VAN DER HALLEN, Ernest, Charles de Foucauld.,  Pro Arte, Diest, 1941, 20.

[2] Frans Mertens (1908-1993) was schilder en tekenaar. Circa 1935 was hij vooral bezig met religieuze thema’s.

[3] BONI, Armand, Ernest van der Hallen (1898-1948). Een silhouet., Davidsfonds, Leuven, 1950, 126.

[4] Charles de Foucauld,  18.

[5] VAN DER HALLEN, Ernest, Tusschen Atlas en Pyreneeën., Davidsfonds, Leuven, 1938, 66.

[6] VAN DER HALLEN, Ernest, Oost-Zuid-Oost. Herinneringen aan Libye, Egypte, Syrië en Turkije., Davidsfonds, Leuven, 1941, 53.

[7] VAN DER HALLEN, Ernest, De aarde roept., Wiek Op, Brugge, 1943, 52.

Advertenties