“Er valt hier iets te verrichten!”

door Prachtige Pjotr

Hieronder een fraai staaltje van negentiende-eeuwse Slavofilie, de grote tegenhanger van de liberaal-progressieve stroming die in de negentiende eeuw in Rusland bestond. Terwijl de ene stroming in Rusland het derde Jeruzalem zag, keken anderen naar het Westen, en dan vooral naar Frankrijk, om Rusland te bevrijden van haar reactionaire neigingen. Dostojevski ervoer in zijn jonge jaren een Aha-erlebnis in een gevangenis in Siberië, toen hij opgepakt was omdat hij behoorde tot de radicale kring van Petrasjevski, die socialistische en idealistische ideeën had. In een eerder artikel op deze blog heb ik Dostojevski en de Slavofielen in dit ruimer kader geplaatst: “Wellust werd de worm gegeven!”. Het onderstaande stukje is een citaat van Prins Mysjkin, oftewel de idioot in de gelijknamige roman.

Luister eens, Parfjon, je hebt mij zoëven een vraag gesteld: hier is mijn antwoord: de kern van het religieuze gevoel kun je bij geen redenaties, geen vergrijpen of misdaden, bij geen enkele atheïstische theorie onderbrengen; het gaat hier om iets totaal anders, altijd over iets anders; wij hebben hier te maken met iets, waar het atheïsme altijd en eeuwig op zal uitglijden en alle atheïsten zullen het eeuwig over iets anders blijven hebben. Maar de hoofdzaak is dat je deze waarheid het duidelijkst en snelst opvalt in een Russisch hart en dat is dan mijn konklusie! Dit is een van mijn voornaamste overtuigingen die ik uit ons Rusland meeneem. Er ligt hier een arbeidsveld braak, Parfjon! Er valt hier iets te verrichten in onze Russische wereld, geloof mij!

DOSTOJEVSKI, Fjodor, De Idioot, G.A. Van Oorschot, Amsterdam, 1960, 274.

Advertenties